ارگ علیشاه (بقایای مسجد علیشاه)

ارگ علیشاه یا بقایای مسجد علیشاه، در شهر تبریز و از یادگارهای دوره ایلخانی است. ساخت این بنای عظیم بین سال‌های ۷۱۸ تا ۷۳۹ هجری قمری به دستور تاج‌الدین علیشاه جیلانی، وزیر سلاطین محمد خدابنده (الجایتو) و ابوسعید بهادرخان، آغاز شد؛ اما پیش از تکمیل، سقف ایوان بزرگ آن فروریخت و پس از مرگ بانی بنا، کار ساخت نیمه‌تمام ماند. ایوان اصلی این بنا با عرضی نزدیک به ۳۰ متر و دیوارهایی به ضخامت بیش از ده متر، از عظیم‌ترین طرح‌های معماری دوره ایلخانی در ایران بوده است.

پس از رها شدن طرح اولیه، این مجموعه در دوره‌های بعد، به‌ویژه در عصر قاجار، کاربری نظامی یافت و به‌عنوان ارگ و پادگان مورد استفاده قرار گرفت. امروزه تنها دیوار جنوبی بنا با ارتفاعی نزدیک به ۲۵ متر و پلکانی داخلی برجای مانده است. این اثر که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، در جریان تحولات مشروطه و اشغال تبریز توسط قوای روسیه نیز نقشی داشته و امروز از نمادهای تاریخی شهر تبریز به شمار می‌رود.