تنگه و کتیبه هخامنشی بلاغی

تنگه بلاغی گذرگاهی کوهستانی در جنوب غربی استان فارس است که میان دو محوطه باستانی پاسارگاد و تخت جمشید قرار گرفته و رودخانه پلوار از میان آن عبور می‌کند. طول این تنگه نزدیک به دوازده کیلومتر و عرض آن میان دویست تا پانصد متر است. این گذرگاه بخشی از جاده شاهی دوران هخامنشی بوده و آثاری از مسیر سنگ‌تراشی‌شده به عرض حدود یک‌ونیم متر و طول دویست متر در آن باقی مانده است.

حفاری‌های باستان‌شناسی که از سال ۱۳۸۴ خورشیدی در تنگه بلاغی آغاز شد، بیش از صد و چهل محوطه باستانی را از دوران پیش‌ازتاریخ تا دوره اسلامی آشکار کرد؛ از جمله کارگاه‌های سفالگری، استقرارهای هفت‌هزارساله و بقایای انسانی دوره ساسانی که نشان‌دهنده وجود شهری بزرگ در این منطقه در گذشته است. ساخت سد سیوند این محوطه‌های باستانی را در معرض تهدید غرقاب قرار داد و حفاری‌های نجات‌بخشی با محدودیت زمانی شدید در آن انجام شد.