شهر تاریخی زوزن

زوزن شهری تاریخی در بخش جلگه زوزن از شهرستان خواف در استان خراسان رضوی است که در گذشته مرکز ولایت زوزن، یکی از ولایت‌های ربع نیشابور در خراسان بزرگ، به شمار می‌رفت. آثار به‌دست‌آمده از این شهر ویران‌شده به سده‌های چهارم تا هفتم هجری قمری برمی‌گردد. در منابع کهن، زوزن را شهری در چهل فرسنگی نیشابور دانسته‌اند و برخی علت نام‌گذاری آن را به آتشکده‌ای در نزدیکی شهر مرتبط می‌دانند. این شهر در سال ۱۳۷۸ با شماره ۲۴۲۱ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و در سال ۲۰۰۷ نیز درخواست ثبت آن در فهرست میراث جهانی یونسکو ارائه شده است.

مسجد ملک زوزن، متعلق به سده هفتم هجری، مهم‌ترین اثر برجای‌مانده از این شهر است. از این بنا امروز تنها دو ایوان جدا از هم باقی مانده که در دل دشتی گرم سر پا ایستاده‌اند؛ پایه‌های عظیم و چهارگوش ایوان‌ها و کاشی‌های لعابی لاجوردی و فیروزه‌ای آن، این مسجد را به یکی از کهن‌ترین بناهای ایرانی با تزیین کاشی دورنگ در نمای بیرونی بدل کرده است. زوزن در تاریخ ایران با چهره‌هایی چون ضیاءالملک زوزنی، بوسهل زوزنی و خواجه ابونصر مشکان شناخته می‌شود.