قره کلیسا (کلیسای تادئوس مقدس)

قره کلیسا یا دیر تادئوس مقدس، یکی از کهن‌ترین و مهم‌ترین کلیساهای ارمنی جهان، در حدود بیست کیلومتری شمال‌شرقی چالدران در استان آذربایجان غربی و در نزدیکی ماکو قرار دارد. بنا بر روایات مسیحی، تادئوس مقدس، یکی از حواریون، در سال ۶۶ میلادی برای تبلیغ مسیحیت به این منطقه آمد و در همان‌جا به شهادت رسید؛ نخستین بنای کلیسا در سده سوم میلادی بر فراز محل دفن او ساخته شد و از آن پس این مکان به یکی از نخستین زیارتگاه‌های مسیحیان ارمنی بدل شد.

این کلیسا هر ساله میزبان مراسم زیارتی گسترده‌ای است که هزاران زائر ارمنی در تیر و مرداد برای مراسمی چون تعمید در آن گرد هم می‌آیند. مجموعه بنا شامل دیوارهای دفاعی، پنج برج دیده‌بانی، چهل‌وهفت اتاق و دو حیاط است و بخش شرقی آن از سنگ سیاه و بخش غربی از سنگ سفید ساخته شده که نشان‌دهنده بازسازی‌های آن در طول سده‌هاست. قره کلیسا در سال ۲۰۰۸ میلادی همراه با دو مجموعه دیگر کلیساهای ارمنی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.