قلعه دختر و قلعه اردشیر

قلعه دختر به همراه قلعه اردشیر مجاور آن، در تپه‌ای کم‌ارتفاع در بخش شرقی شهر کرمان قرار دارند و هسته تاریخی نخستین شکل‌گیری این شهر به شمار می‌روند. قدمت این سازه به گفته پژوهشگران به دست‌کم سه هزار سال پیش و دوره ماد بازمی‌گردد و از این رو یکی از کهن‌ترین دژهای شناخته‌شده ایران است. بنا به‌طور کامل از خشت خام و ملات گِل ساخته شده و بخش‌هایی از سه طبقه آن هنوز باقی مانده است؛ دروازه اصلی در ضلع غربی قرار داشته و برج‌های متعددی با پلان چهارگوش و مدور در امتداد دیوار دفاعی دیده می‌شود.

کاوش‌های باستان‌شناسی نشانه‌هایی از وجود معبدی برای ایزدبانو آناهیتا و نیز آتشکده‌ای زرتشتی را در این محوطه آشکار کرده است، که نشان می‌دهد قلعه دختر در کنار کارکرد دفاعی، در دوره‌های مختلف تاریخی نقش آیینی و مذهبی نیز داشته است. قلعه دختر و قلعه اردشیر در کنار هم به‌عنوان مراکز آیینی شهر کرمان در ادوار گوناگون عمل می‌کرده‌اند و امروزه از آثار ملی ثبت‌شده این شهر محسوب می‌شوند.