محوطه باستانی بندیان

محوطه باستانی بندیان در شمال غربی شهر درگز، در استان خراسان رضوی، واقع شده و یکی از کهن‌ترین آثار باستانی خراسان و شرق ایران به شمار می‌رود. قدمت این محوطه به دوره ساسانی و احتمالاً به روزگار پادشاهی پیروز (۴۵۹ تا ۴۸۴ میلادی) یا پسرش قباد یکم (۴۸۸ تا ۴۹۷ میلادی) بازمی‌گردد. این مجموعه با شماره ۱۸۴۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

بخش مرکزی این محوطه تالاری به ابعاد تقریبی ۱۰٫۲۵ در ۸٫۴۵ متر با چهار ستون سنگ آهکی است که دیوارهای آن با گچ‌بری‌های گسترده‌ای از صحنه‌های شکار، نبرد، پیروزی، جشن و مراسم آیینی تزیین شده است. آثاری از یک آتشکده زرتشتی، همراه با گچ‌بری‌هایی که ظاهراً شکست هپتالیان (هون‌های سفید) را به تصویر می‌کشند و کتیبه‌هایی به خط و زبان پارسی میانه، در این مجموعه یافت شده است؛ محرابی به ابعاد نزدیک به ۲٫۸ در ۱٫۷ متر نیز از دیگر عناصر این بناست. به نظر می‌رسد این مجموعه کارکردی نظامی و مسکونی داشته و به یادبود پیروزی ایرانیان بر هپتالیان ساخته شده است. بخش کاوش‌شده این محوطه امروزه به موزه‌ای برای بازدید عموم تبدیل شده است.