محوطه باستانی توس

محوطه باستانی توس در نزدیکی بیست کیلومتری شمال غرب مشهد، در استان خراسان رضوی، جای دارد و یکی از کهن‌ترین شهرهای تاریخی ایران به شمار می‌رود. توس در منابع اوستایی یکی از سرزمین‌های شانزده‌گانه مقدس ایرانیان دانسته شده و در دوره هخامنشی با نامی نزدیک به «سوسیا» و در دوره اشکانی به عنوان یکی از مراکز مهم خراسان بزرگ شناخته می‌شد؛ اهمیت آن در دوره‌های ساسانی، اسلامی، مغول و تیموری نیز تداوم یافت.

بازمانده‌های این شهر باستانی شامل ارگ و باروی دفاعی به طول تقریبی یک فرسنگ، چهار دروازه تاریخی و برج‌های نگهبانی از دوره‌های گوناگون است؛ گنبد هارونیه نیز یکی از یادگارهای این محوطه به شمار می‌رود. توس همچنین زادگاه فردوسی، سراینده شاهنامه، است و آرامگاه او در همین محدوده قرار دارد که توس را به یکی از مراکز مهم میراث ادبی و فرهنگی ایران بدل کرده است. این محوطه با شماره ۱۷۵۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.