قلعه کهنه نیشابور

قلعه کهنه نیشابور (کهن‌دژ نیشابور) بازمانده استحکامات باستانی شهر کهن نیشابور در استان خراسان رضوی است که در محدوده‌ای گسترده در جنوب شهر امروزی نیشابور قرار دارد. بر پایه روایات تاریخی، هسته اولیه این دژ به دوران باستان بازمی‌گردد و در دوره ساسانی به دستور شاپور، فرزند اردشیر بابکان، بازسازی و شهر نیشابور پیرامون آن گسترش یافت. این محوطه در سده‌های بعد نیز به عنوان مرکز اداری و نظامی نیشابور در دوران اسلامی کاربرد داشت.

محوطه شهر کهن نیشابور و قلعه آن یکی از وسیع‌ترین محوطه‌های باستانی ایران به شمار می‌رود و آثار به‌دست‌آمده از کاوش‌های باستان‌شناسی در آن، از دوران نوسنگی تا دوره ساسانی و اسلامی را دربر می‌گیرد؛ از جمله سفال‌ها، ظروف سفالین و اشیای شاخصی مانند مجموعه شطرنج نیشابور که اکنون بخشی از آن در موزه‌های بین‌المللی از جمله موزه متروپولیتن نیویورک نگهداری می‌شود. بخش بزرگی از بنای اصلی قلعه در طول تاریخ، به‌ویژه در پی زلزله‌ها و حمله مغول، ویران شده و آنچه امروز باقی مانده عمدتاً تپه‌ها و بقایای زیرزمینی است.