مسجد و مدرسه خانم

مسجد و مدرسه خانم بنایی مذهبی از دوره قاجار است که در بافت قدیمی شهر زنجان، در خیابان امام و کوچه فخرالدوله واقع شده است. بر پایه کتیبه‌های موجود، این بنا در سال ۱۳۲۲ قمری (نزدیک به ۱۲۸۳ خورشیدی) به دستور جمیله خانم، دختر حسین‌قلی‌خان افشار (ذوالفقاری) از بانوان سرشناس اواخر دوره قاجار، و به دست استاد بنای محلی اسماعیل ساخته شده است. این بنا در سال ۱۳۵۴ خورشیدی به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

از نظر معماری، مسجد و مدرسه خانم با مناره‌های کوتاه و کم‌عرض بالای سردر ورودی و تزیینات آجرکاری و کاشی‌کاری مشخص می‌شود که از نظر سبک با مدرسه سپهسالار تهران قابل مقایسه دانسته شده است. نقوش هندسی و رنگی متنوع، تزیینات ظریف درگاه اصلی و سطوح فوقانی حجره‌ها، همراه با گنبد و سردر تزیین‌شده، از ویژگی‌های شاخص این بنای دوره قاجار به شمار می‌روند.