نایبندان

پناهگاه حیات‌وحش نایبندان یکی از بزرگ‌ترین مناطق تحت حفاظت محیط‌زیست ایران است که در دل کویر مرکزی، در نزدیکی طبس، قرار گرفته و از هر سو با دشت کویر محاصره شده است. این منطقه با مساحتی نزدیک به یک میلیون و پانصد هزار هکتار در سال ۱۳۸۰ به فهرست مناطق تحت حفاظت سازمان حفاظت محیط‌زیست ایران افزوده شد. دو قله بلند به نام‌های نایبندان با ارتفاع حدود سه هزار متر و علی‌آباد سرچشمهٔ آب‌های زیرزمینی و چشمه‌های متعددی هستند که در اقلیم گرم و خشک منطقه، امکان زیست گیاهان و جانوران بیابان‌زی را فراهم کرده‌اند.

این منطقه به دلیل دورافتادگی و کمی دخالت انسانی، یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های یوزپلنگ آسیایی در ایران به شمار می‌رود و جمعیت قابل‌توجهی از این گونهٔ در معرض خطر انقراض را در خود جای داده است. غار کفتار، زیستگاه گله‌های کفتار راه‌راه، از دیگر ویژگی‌های شناخته‌شدهٔ منطقه است و در کنار آن گونه‌هایی چون جبیر (نوعی غزال کوچک)، قوچ و میش، کل و بز، گربهٔ شنی و چند گونهٔ کمیاب روباه زیست می‌کنند. تنوع گیاهی منطقه نیز با حدود صد و هفتاد گونه، شامل بادام کوهی، انجیر وحشی و گونه‌های مختلف تاغ و گون، ارزش حفاظتی این پناهگاه طبیعی را دوچندان کرده است.