گنبد سرخ مراغه

گنبد سرخ مراغه، در جنوب‌غربی شهر مراغه در استان آذربایجان شرقی، یکی از کهن‌ترین بناهای اسلامی این استان و آرامگاهی متعلق به دوره سلجوقی است. کتیبه‌های بنا نشان می‌دهد این آرامگاه در سال ۵۴۲ هجری قمری به دستور عبدالعزیز بن محمود بن سعد یدیم، از حاکمان آذربایجان، ساخته شده است.

این بنای مربع‌شکل دارای زیرزمین و اتاق اصلی است و بر سکویی سنگی با هفت پله قرار گرفته است. تزیینات آجرکاری و کاشی‌کاری بنا، متأثر از سبک معماری ری، آن را نمونه‌ای از دوره گذار سبک ری به سبک آذربایجانی در معماری ایرانی-اسلامی می‌سازد. کتیبه‌های موجود در چهار جبهه بنا نام بانیان و آیاتی از قرآن را در بر دارد، و روزنه‌های تعبیه‌شده در بدنه بنا را برخی پژوهشگران دارای کارکرد نجومی برای تعیین ماه‌ها و ساعات می‌دانند. این اثر که در فهرست آثار ملی ثبت شده، از نمادهای شناخته‌شده معماری مراغه است.