یخدان مؤیدی

یخدان مؤیدی در خیابان ابوحامد شهر کرمان قرار دارد و از آثار برجای‌مانده از اواخر دوره صفوی است که در تاریخ ۲ آذر ۱۳۷۸ با شماره ۲۴۳۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این سازه به‌عنوان بزرگ‌ترین یخدان آجری ایران و جهان شناخته می‌شود و نمونه‌ای برجسته از فناوری سنتی ذخیره‌سازی یخ در مناطق کویری است. بنا از خشت خام و ملات گِل ساخته شده و گنبدی مخروطی دارد که برای کاهش تابش مستقیم آفتاب طراحی شده، همچنین دیوارهای بلندی در حدود بیست متر آن را احاطه کرده که با ایجاد سایه و هدایت جریان هوا به خنک‌ماندن فضای داخلی کمک می‌کند.

در یخدان مؤیدی، یخ و مواد غذایی برای استفاده در فصل تابستان نگهداری می‌شد. فرایند تولید یخ در شب‌های زمستان و با پخش آب بر سطوح مسطح صورت می‌گرفت تا آب یخ ببندد؛ سپس قطعات یخ بریده و در مخزن اصلی یخدان با لایه‌هایی از کاه برای عایق‌بندی روی هم چیده می‌شد. این شیوه سنتی نمونه‌ای از هوشمندی معماری ایرانی در سازگاری با اقلیم گرم و خشک کرمان است.