بنای سنگی اسپاخو

بنای سنگی اسپاخو (موسوم به آتشکده اسپاخو) در روستایی هم‌نام در شهرستان مانه و سملقان، استان خراسان شمالی، بر فراز تپه‌ای در حاشیه جنگل‌های ارس واقع شده است. کارشناسان باستان‌شناسی ساخت آن را به روزگار ساسانیان و اوایل دوره اسلامی نسبت می‌دهند و آن را از کهن‌ترین بناهای شناخته‌شده این دوره در خراسان شمالی می‌دانند.

این بنا با لاشه‌سنگ و ملات ساروج، از مصالح مشخصه معماری ساسانی، ساخته شده و طرحی مستطیل‌شکل با سقفی گنبدی و ورودی ایوانی دارد. وجود عناصری مانند محراب دایره‌ای، آتشدان و منفذ خروج دود در پژوهش‌ها به‌عنوان نشانه‌های کارکرد آیینی و زرتشتی این مکان مورد اشاره قرار گرفته است.