کاروانسرای دیر گچین

کاروانسرای دیر گچین یکی از کهن‌ترین و بزرگ‌ترین کاروانسراهای ایران است که در مسیر تاریخی جاده ری به قم و در دل کویر مسیله قرار دارد. قدمت هسته اولیه این بنا به دوره ساسانی بازمی‌گردد و از همین رو گاه با عنوان «مادر کاروانسراهای ایران» از آن یاد می‌شود.

این مجموعه با نقشه چهار ایوانی و مساحتی حدود دوازده هزار متر مربع، دارای اتاق‌های اقامتی متعدد، اصطبل‌های بزرگ، مسجد، حمام و آسیاب بوده و در دوره‌های سلجوقی، صفوی و قاجار نیز مرمت و بازسازی شده است. این کاروانسرا که در مسیر بازرگانی و زیارتی میان شرق و غرب نقش مهمی داشت، پس از تغییر مسیر جاده در سده نوزدهم میلادی متروک شد؛ در سال ۱۳۸۲ در فهرست آثار ملی ایران و در سال ۱۴۰۲ خورشیدی به همراه مجموعه کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.