گل‌فشان پیرگل

گل‌فشان پیرگل یکی از پدیده‌های طبیعی استان سیستان و بلوچستان است که در بخش گوهرکوه از توابع شهرستان تفتان قرار دارد. این گل‌فشان از نوع «سرد» است و بر خلاف چشمه‌های گل‌آلود داغ نزدیک کوه‌های بزمان و تفتان، منشأ آن فرایندهای تکتونیکی-رسوبی همراه با خروج گاز کربن‌دیک‌اکسید است، نه فعالیت آتشفشانی گرم. دمای گل خارج‌شده از آن معمولاً میان بیست تا سی درجه سلسیوس است و به همین دلیل آن را گل‌فشانی سرد می‌نامند.

مخروط اصلی این گل‌فشان با ارتفاع نسبی نزدیک به صد و بیست و هفت متر، بلندترین مخروط گل‌فشانی ایران به شمار می‌آید و مجموعه آن که حدود پنجاه هکتار از یک پشته مارنی را در بر می‌گیرد، شامل چندین دهانه است که برخی از آن‌ها همچنان فعال‌اند و به‌طور متناوب گل رقیق و شور همراه با حباب‌های گاز بیرون می‌دهند. این گل‌فشان به دلیل کمیاب بودن نمونه‌های خشکی‌زاد آن در جهان و نیز خاصیت‌هایی که برای گل آن در درمان برخی ناراحتی‌های پوستی برشمرده می‌شود، به عنوان یک اثر طبیعی ملی ثبت شده و مورد توجه علاقه‌مندان به طبیعت‌گردی قرار دارد.