هامون

هامون تالاب و مجموعه‌ای از دریاچه‌های فصلی در منطقه سیستان، در استان سیستان و بلوچستان است که بخشی از آن نیز در قلمرو افغانستان قرار می‌گیرد. این مجموعه از سه بخش به نام‌های هامون پوزک، هامون صابری و هامون هیرمند تشکیل شده که در فصل‌های پرآب به هم می‌پیوندند و پس از دریاچه خزر و دریاچه ارومیه، سومین دریاچه بزرگ ایران به شمار می‌آید. آب اصلی این تالاب از رود هیرمند سرچشمه می‌گیرد که از کوهستان‌های افغانستان جاری می‌شود و رودهایی مانند خاش، فراه و هاروت‌رود نیز به تغذیه آن یاری می‌رسانند. نام هامون در متون کهن اوستایی و پهلوی نیز آمده و این آبگیر از دیرباز در باورهای زردشتی جایگاهی مقدس داشته است.

هامون به دلیل تنوع زیستی گسترده و اهمیتش به‌عنوان زیستگاه پرندگان مهاجر و بومی، از تالاب‌های بین‌المللی ایران و منطقه حفاظت‌شده محسوب می‌شود و در سال ۲۰۱۵ میلادی از سوی یونسکو به‌عنوان ذخیره‌گاه زیست‌کره ایران به ثبت رسید. با این حال، از دهه ۱۳۵۰ به این سو، این تالاب به دلیل کاهش بارندگی، احداث سدها بر روی رود هیرمند در افغانستان و برداشت آب برای کشاورزی بار‌ها با خشکی شدید مواجه شده و پیامدهای زیست‌محیطی و اجتماعی گسترده‌ای برای ساکنان منطقه سیستان به همراه داشته است.