زیج منیژه

زیج منیژه که با نام قلعهٔ منیژه نیز شناخته می‌شود، بنایی دفاعی در حدود پانزده کیلومتری شهرستان سرپل ذهاب در استان کرمانشاه است. بر پایهٔ بررسی معماری بنا، به‌ویژه شکل درگاه‌ها، طاق‌ها و سقف‌پوشش‌ها، این سازه به اواخر دورهٔ ساسانی نسبت داده می‌شود. این قلعه پلانی مستطیل‌شکل به ابعاد تقریبی هفتاد در پنجاه متر دارد که حدود دو متر از زمین اطراف بلندتر است؛ در میانهٔ آن بنایی مربع‌شکل به ابعاد چهل و هشت در چهل و هشت متر قرار گرفته که احتمالاً نقش ارگ داخلی را داشته است.

در هر ضلع این مجموعه نزدیک به سی اتاق کوچک با سقف‌های طاق‌ضربی وجود دارد که بسیاری از آن‌ها همچنان تا حدی برجای مانده‌اند. زیج منیژه که با سنگ و ملات گچ ساخته شده، نمونه‌ای از معماری نظامی دوران ساسانی به شمار می‌رود و در سال ۱۳۸۴ خورشیدی با شمارهٔ ۱۳۴۱۰ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است؛ این بنا امروزه به دلیل فعالیت‌های کشاورزی اطراف و نفوذ آب زیرزمینی در معرض فرسایش قرار دارد.